به گزارش سیماصنعت، حمله به تاسیسات یوتیلیتی در دو قطب اصلی پتروشیمی کشور یعنی ماهشهر و عسلویه، عملا شریان حیاتی تولید را هدف قرار داد. این اتفاق باعث شد بخشی از مجتمعهای پتروشیمی با کاهش شدید تولید مواجه شوند و در برخی موارد حتی تولید به صفر برسد. همزمان گزارشهای کدال از افت محسوس تولید در برخی پالایشگاهها از جمله پالایشگاه تهران خبر میدهند که نشان میدهد بحران تنها محدود به پتروشیمیها نیست و کل زنجیره انرژی را درگیر کرده است.
قفل معاملات پتروشیمیها در بورس
در پی این تحولات، معاملات سهام بسیاری از شرکتهای پتروشیمی در بورس متوقف شد؛ اقدامی که نشاندهنده سطح بالای نااطمینانی در این صنعت است. نمادهای متوقفشده شامل مبین، نوری، پارس، آریا، جم، جم پیلن، شپدیس، زاگرس، بفجر، مارون، شکبیر، شگویا، اروند، بوعلی، شفن، شغدیر، شجم، شفارا، شیراز، شاوا، شخارک، پترول، تاپیکو، پارسان و فارس هستند.
این توقف گسترده، عملا امکان کشف قیمت و تحلیل وضعیت واقعی شرکتها را از فعالان بازار گرفته و فشار روانی بر کلیت بازار سرمایه را افزایش داده است.
بورس کالا زیر فشار کمبود عرضه
اما مهمترین نشانه بحران را باید در معاملات بورس کالا جستوجو کرد؛ جایی که کاهش شدید عرضه، تعادل بازار را برهم زده است. عرضه محصولات پتروشیمی پس از جنگ تقریبا نصف شده و همین مساله باعث شده رقابت خریداران به شکل بیسابقهای افزایش یابد. در هفته گذشته کاهش عرضهها تا حدود ۴۰ هزار تن، بازار را به شدت ملتهب کرد و به جهش قیمتها انجامید.
در معاملات اخیر، عرضه ۱۱۰ تن پلی اتیلن سبک فیلم ۰۲۰۰ در برابر تقاضای ۵۰۰ تنی، عرضه ۷۳۴ تن پلی اتیلن سبک فیلم LFI۲۱۱۹ در برابر تقاضای دو هزار و ۱۳۲ تنی، عرضه ۱۶۰ تن EPS ۲۲۱HS در برابر تقاضای ۳۸۰ تنی و عرضه ۲۵۰ تن EPS F۱۰۰ در برابر تقاضای ۶۵۰ تنی ثبت شد؛ ارقامی که نشان میدهد شکاف عرضه و تقاضا به سطح بحرانی رسیده است.
نتیجه این نبود تعادل، جهش قیمتها بود؛ بهطوری که محصولات EPS به ترتیب ۴۴۶ درصد و ۴۳۲ درصد بالاتر از نرخ پایه معامله شدند؛ اتفاقی که عملا سیگنال کمبود شدید مواد اولیه در بازار را مخابره میکند.
واردات هم ناجی بازار پتروشیمی نشد
در شرایطی که انتظار میرفت واردات بتواند بخشی از این کمبود را جبران کند، اما دادهها خلاف این موضوع را نشان میدهد. بازار داخلی با دوگانگی قیمتی روبهرو شده است؛ از یکسو محصولات وارداتی از کشورهایی مانند چین، ازبکستان و روسیه با نرخهایی پایینتر از بورس معامله میشوند و از سوی دیگر، کالاهای وارداتی از کره، ژاپن، تایوان و آمریکا با قیمتهایی بالاتر از بورس در دسترس هستند.
این اختلاف قیمتها نه تنها به کاهش التهاب کمک نکرده، بلکه باعث سردرگمی بیشتر خریداران شده و کارایی بازار را زیر سوال برده است.
این تحولات در حالی رخ داده که پیشتر مدیر توسعه صنایع پاییندست شرکت ملی صنایع پتروشیمی از بهبود روند عرضه و کاهش التهاب بازار خبر داده بود؛ اما شواهد فعلی در بورس کالا و وضعیت تولید، روایت متفاوتی را نشان میدهد.
قانون ساده بازار؛ قیمت را عرضه پایین میآورد
آنچه امروز در بازار پتروشیمی دیده میشود، یک اصل کلاسیک اقتصادی است؛ افزایش عرضه، مستقیمترین مسیر برای کنترل قیمت است. با افزایش تولید در مجتمعهای پتروشیمی و هدایت این تولید به رینگ بورس کالا، عمق بازار بیشتر و دسترسی خریداران به مواد اولیه تسهیل خواهد شد. همین موضوع فشار تقاضا را تعدیل و قیمتها را به سمت تعادل سوق خواهد داد.
پایداری این روند به استمرار عرضه وابسته است. اگر هرگونه اختلالی در تولید یا عرضه رخ دهد، بازار بهسرعت به فاز نوسانی بازمیگردد. از سوی دیگر، سطح تقاضای صنایع پاییندستی نیز عامل مهمی در تعیین کف قیمتی خواهد بود.
اظهارات محمد متقی مدیر توسعه صنایع پاییندستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی نیز این موضوع را تایید میکند. به گفته او، «متوسط قیمتها از هفته پس از جنگ تا هفته اخیر از ۲۷۰ هزار تومان به ۱۷۰ هزار تومان کاهش پیدا کرده است. این روند در نتیجه عرضههای مستمر و شفاف در بورسکالا شکل گرفته و انتظار میرود با تداوم این مسیر، شرایط بازار بهبود یابد.»
در مجموع، بازار پتروشیمی حالا در مسیری قرار گرفته که اگر سیاستگذار بتواند جریان عرضه را حفظ کند، میتوان به ثبات نسبی قیمتها امیدوار بود؛ ثباتی که بیش از هر چیز، از دل تولید و عرضه واقعی بیرون میآید، نه دستور و مداخله.
انتهای پیام
